پتینه کاری چیست ؟
آیا تا به حال دیواری کهنه و قدیمی و زنگ زده در یک سازه مدرن را مشاهده کرده اید که رنگی خاص و چشم نواز داشته باشد؟ یا در خانه یکی از دوستانتان به یک اثر قدیمی که قبلاً در موزه دیده اید برخورد کنید؟ شاید تصور آن دشوار باشد، اما پتینه کاری به شما امکان می دهد در طول زمان سفر کنید و هر کاری را انجام دهید. در این مقاله به این سوال پاسخ میدهیم: پتینه کاری چیست ؟
هنر پتینه کاری را می توان با نوعی جادوگری یا کیمیاگری مقایسه کرد که در آن اشیاء معمولی می تواند به عتیقه تبدیل شوند.
پتینه کاری و اصالت آن :
پتینه کاری چیست : اگرچه در حال حاضر راههای زیادی برای تغییر ظاهر دیوارها، سقفها و سطوح دیگر وجود دارد، اما پتینه کاری جزو پرکاربردترین تکنیکها است. پتینه کاری تکنیکی است که می تواند شکل و رنگ سطوح را به میزان قابل توجهی تغییر دهد. در واقع پتینه کاری به سطوح ظاهری قدیمی و کهنه می دهد. هنر پتینه کاری از ایتالیا سرچشمه گرفته و اکنون جایگاه ویژه ای در فرهنگ ایرانی دارد. دیوارها، چوب و سایر سطوح را می توان با استفاده از انواع تکنیک های پتینه کاری تزئین کرد.
کاربردهای پتینه کاری :
کاربرد های پتینه کاری چیست :همانطور که قبلا گفته شد، هر چیزی با استفاده از تکنیک پتینه کاری می تواند قدیمی به نظر برسد. به عنوان مثال، دربسیاری از نمایشگاهها و موزهها جهت نمایش دادن برخی اشیاء قدیمی و عتیقه، از شیء اصلی استفاده نمیکنند. در عوض از آنها قالب گرفتهشده و با پتینهکاری روی آن، همانند شیء اصلی شده و به نمایش گذاشته میشود.
یا بسیاری از سکه ها، مجسمه، لوح و ظروف عتیقه مربوط به دوره های مختلف تاریخی وجود دارد که برخی افراد دوست دارند آن ها را در قاب ها یا به عنوان عناصر زینتی در خانه های خود به نمایش بگذارند. این فرصت با ایجاد یک نمونه مطابق با نمونه اصلی و پتینه کاری امکان پذیر می شود.
فرآیند پتینه کاری اغلب برای بازسازی آثار هنری قدیمی و اقلام عتیقه استفاده می شود. با این حال، مهارت پتینه کاری به اینجا ختم نمی شود. این هنر فقط محدود به اشیاء تزئینی نیست. می تواند پتینه هر سلیقه و احساسی را به خود بگیرد و به یک پوشش خلاقانه تبدیل شود.
دیوارهای محل زندگی یا محل کار را می توان بدون نیاز به رنگ یا کاغذ دیواری با پتینه کاری پوشاند. حتی مبلمان خانگی مانند میز، صندلی، کابینت، کمد لباس و قفسه های چوبی را می توان با پتینه کاری رنگ آمیزی کرد.
انواع طرح های پتینه کاری :
علاوه بر طرح های منحصربفرد در زمینه کهنگی و قدیم، ادغام هنر و تکنولوژی و توسعه سبک ها و متریال های جدید باعث شده تا پتینه کاری های عالی در مدل های مختلف مطابق با میل و سلیقه مشتری داشته باشیم.
طرح های کلاسیک و مدرن رایج ترین سبک های پتینه کاری هستند. یکی از محبوب ترین طرح های کلاسیک که فضا را به زیبایی جلوه می دهد پتینه ورق طلا است. سنگ، آجر، بتن، چوب یا طرح پتینه مدرن فرشته و ابرو باد نمونه های دیگری از طرح های پتینه کاری هستند. محبوب ترین رنگ های اکریلیک، پلاستیک و روغنی که برای پس زمینه پتینه استفاده می شود، زمردی، آبی فیروزه ای و آبی درباری است.
ابزار و لوازم مورد نیاز برای پتینه کاری :
هنر پتینه کاری مانند هر حرفه دیگری شامل ابزار و لوازم تخصصی است که بسته به نوع پتینه کاری و سطح کار مورد نظر عبارتند از:
- انواع کاردک و همچنین ابزارهای مخصوص شکل دادن.
- دریل با انواع پرهها جهت ترکیب نمودن مواد.
- غلتک، قلم مو و سینی رنگ.
- قالب و شابلون های منحصر به فرد.
- انواع رنگ ، از جمله رنگ اکریلیک، روغن و پلاستیک.
- گچ و بتونه و خمیر مخصوص.
- روغنی مخصوص که به نام شاپون یا شاپان شناخته می شود.
- بسیاری از لوازم جانبی از جمله دستکش، برس، اسفنج، چسب چوب، پارچه و ….
روش ها و تکنیک های اجرای پتینه کاری :
برای اجرای پتینه کاری، روشها و تکنیکهای مختلفی وجود دارد که به آنها خواهیم پرداخت. علاوه بر این، اگر میخواهید برای اولین بار کار پتینه کاری انجام دهید، ابتدا روی سطح دیگری تمرین کنید.
در پتینه کاری از ورق های تزئینی طلا، مس، نقره و قلع استفاده می شود.
به روش پتینه کاری ورق های زینتی با قلم مو یا غلتک رنگ مورد نیاز (اکریلیک یا هر رنگ دیگر) را روی سطح مورد نظر می زنیم و صبر می کنیم تا خشک شود. مرحله بعدی شامل استفاده از چسب چوب رقیق شده روی سطح رنگ شده قبل از فشار دادن روی ورق زینتی با پارچه نخی یا با دست است تا از چسبندگی آن به سطح اطمینان حاصل شود.
با توجه به اینکه ورقه ها را می توان به صورت مسطح یا چروکیده به دلخواه استفاده کرد، می توان آنها را در فواصل زمانی دلخواه یا مطابق با طرحی از پیش تعیین شده به سطح چسباند.
برای برداشتن ورق های اضافی، سطح کار را با یک پارچه یا اسفنج ماساژ دهید. به این ترتیب با بازی با رنگ ها و ورق های زینتی می توانید جلوه ای مدرن یا عتیقه ایجاد کنید. به عنوان مثال، اگر هدف ما تولید یک اثر کهنه بر روی سطح است، میتوانیم سطح زیرین را به رنگ مشکی و آبی درباری درآوریم و سپس از ورقههای مسی برای اجرای یک پتینه با نقش باستانی و آنتیک استفاده کنیم.
پتینه کاری به روش رنگبرداری
رنگ برداری یکی دیگر از روش های مورد استفاده در پتینه کاری است. همانطور که از نام آن مشخص است، این تکنیک شامل برداشتن یا پاک کردن بخشی از رنگ دیوار یا سطح کار است.
در این تکنیک ابتدا سطح مورد نظر را رنگ آمیزی می کنید و سپس قبل از اینکه رنگ کاملا خشک شود، با استفاده از کاردک قسمتی از رنگها را طبق طرح موردنظرتان جدا کنید.
علاوه بر این، می توانید از یک تکه پارچه زبر که مچاله شده است برای ضربه زدن به دیوار مرطوب استفاده کنید تا زمانی که مقداری رنگ از سطح جدا شود و در آخر نتیجه شما را شگفت زده خواهد کرد.در این تکنیک می توان از دو رنگ متضاد برای ایجاد یک جلوه بصری خیره کننده استفاده کرد.
پتینه کاری با استفاده از اسفنج
به طور کلی پتینه کردن سطوح ناهموار با استفاده از اسفنج (طبیعی) ایده خوبی است. این تکنیک یکی از ساده ترین و جذاب ترین فرآیندهای پتینه کاری است و حتی افراد مبتدی نیز می توانند به آن مسلط شوند. مشابه روشهای قبلی، ابتدا رنگ کردن سطح پایه و منتظر ماندن تا خشک شدن کامل آن، پیشنیاز پتینه کاری اسفنجی است. اگر میخواهید دیوار یا سطحی قابل شستشو داشته باشید، از رنگروغنی استفاده نمائید.
پس از آن، یک پیمانه رنگ متضاد با رنگ دیوار را با چهار پیمانه براقکننده مخلوط کنید. (اما اگر میخواهد رنگ مات یا کدر باشد، از براقکننده کمتری استفاده نمایید).
سپس اسفنج را باید مرطوب کرده و در مخلوط رنگ آماده شده فرو کنید. برای به دست آوردن ظاهری همگن، اسفنج را به طور مکرر روی تمام سطح بچرخانید.
پتینه کاری با استفاده از پارچه
اصول این تکنیک مانند پتینه کاری اسفنجی است با این تفاوت که به جای اسفنج از یک پارچه مستطیلی به ابعاد ۲۰ سانتی متر عرض و ۲۵ سانتی متر طول استفاده می شود.
در این تکنیک، پارچه از دو انتها گرفته می شود و در جهت مخالف (حالت آبگیری لباس) چرخانده می شود و یک لوله را تشکیل می دهد. سپس آن را به رنگ آغشته کنید، زمانی که رنگ پایه خشک شد، آن را مانند غلتک روی دیوار بغلتانید و هر بار که پارچه باز شد این روش را ادامه دهید.
پتینه کاری به روش برجسته سازی یا بافت دار کردن سطوح
این تکنیک مستقیماً با توانایی هنرمند در تجسم، خلاقیت و ابتکار عمل ارتباط دارد. در این تکنیک از موادی مانند الیاف، سیمان، خاک اره، پودر شیشه و آینه، بتونه، گچ و غیره استفاده می شود.
در این نوع پتینه کاری ابتدا چسب چوب را با آب رقیق می کنند و سپس موادی را که برای ایجاد بافت مورد نظر استفاده خواهد شد به تدریج اضافه می کنند و مرتب هم میزنیم. به خاطر داشته باشید که مخلوط پس از هم زدن باید از نظر قوام شبیه ماست باشد.
مرحله بعد شامل پخش یک پوشش نازک از چسب چوب بر روی سطح کار است و به دنبال آن خمیری که قبلا ساخته شده است با استفاده از غلتک یا با دست روی سطح مورد نظر اعمال می شود. به خاطر داشته باشید که سطح کار پوشیده از چسب چوب باید حداقل تا حدودی خشک شود. حالا با چنگال، کاردک یا انگشتان، اشکال و نقوش موردنظر را روی کار ایجاد میکنیم. لازم به ذکر است که در تمام این مرحله مخصوصاً در استفاده از سیمان باید از دستکش استفاده شود. درروش بافتدار نمودن، برای تکنیک کهنهکاری از سیمان سیاه استفاده میشود.
پتینهکاری چه مزایای دارد ؟
- زیرساخت لازم نیست
- بسیار پایدار و مقاوم است.
- برای هر سطحی قابل اجرا است.
- در مقایسه با رنگ های دیگر، خاص تر و دوست داشتنی تر است.
- در مقایسه با رنگ هایی مانند مولتی کالر و بلکا هزینه کمتری دارد.
- با پتینه کاری هر طرحی را که در ذهن دارید قابل اجرا است.
- در صورت آسیب دیدن به راحتی قابل تعمیر است.
- پوشش بالا مانع از دیده شدن امواج و ترک های ظاهری دیوار می شود.
- در مقایسه با رنگ های روشن و یکدست، پتینه کاری دیرتر کثیف می شود.
پتینهکاری چه معایبی دارد ؟
پتینه کاری علاوه بر مزایا دارای معایبی نیز می باشد که عبارتند از:
- برای محیط های بیرونی مناسب نیست زیرا در برابر آب و هوا مقاوم نیست.
- تمیز کردن پتینه کاری چالش برانگیز است زیرا دارای بافت و ریزهکاری است.
سخن پایانی:
هنر زیبا و جذاب پتینه کاری با هزینه ای مناسب و مراحلی آسان تغییرات خاص و جدیدی را خلق می کند. همچنین سبک کاری این هنر نوستالژی آور قابلیت اجرا روی تمامی سطوح با انواع ابزارها و تکنیک ها را هم داراست. در این مقاله سعی کردیم به طور جامع به سوال پتینه کاری چیست پاسخ دادیم.
